Đi xe đạp điện có cần đội mũ bảo hiểm không? Quy định và mức phạt

Xe đạp điện không cần bằng lái và không bắt buộc gắn biển số, nhưng điều đó không có nghĩa là được miễn đội mũ. Nhiều người chỉ biết mình vi phạm khi đã bị lập biên bản xử phạt. Nội dung dưới đây AI EBIKE trình bày rõ quy định về việc đi xe đạp điện có cần đội mũ bảo hiểm không, để bạn và gia đình tham gia giao thông đúng luật.

Chạy xe đạp điện có phải đội mũ bảo hiểm không?

Có. Người điều khiển và người được chở trên xe đạp điện đều phải đội mũ bảo hiểm đúng quy định và cài quai đúng quy cách. 

Căn cứ nằm ở khoản 3 Điều 31 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/1/2025. Điều khoản này yêu cầu người điều khiển và người được chở trên xe đạp điện phải đội mũ bảo hiểm theo quy chuẩn.

Về phân loại, xe đạp điện thuộc nhóm xe thô sơ và không phải xe cơ giới. Nhiều người nhầm ở điểm này vì cho rằng xe thô sơ được quy định như xe đạp thông thường.

Một chiếc xe được xem là xe đạp điện khi đáp ứng các đặc điểm sau:

• Có bàn đạp và có thể vận hành bằng sức người.
• Có động cơ điện đóng vai trò trợ lực.
• Nguồn động lực từ động cơ bị ngắt khi người lái dừng đạp.
• Vận tốc tối đa 25 km/h, công suất không được vượt quá 250W

Xem thêm: Xe đạp điện có phải đăng ký không? Giải đáp theo luật 2026

Mức phạt không đội mũ bảo hiểm khi đi xe đạp điện

Theo điểm d khoản 4 Điều 9 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người điều khiển xe đạp máy, kể cả xe đạp điện, không đội mũ bảo hiểm bị phạt từ 400.000 đến 600.000 đồng. Mức phạt này cũng áp dụng khi người điều khiển đội mũ nhưng không cài quai đúng quy cách. 

Các hành vi bị xử phạt trong nhóm lỗi về mũ bảo hiểm gồm:

• Người điều khiển không đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông trên đường bộ.
• Người điều khiển đội mũ nhưng không cài quai hoặc cài quai sai quy cách.
• Người điều khiển chở người ngồi sau không đội mũ hoặc không cài quai đúng quy cách.

Với lỗi chở người ngồi sau, đối tượng bị xử phạt là người điều khiển xe theo điểm đ khoản 4 Điều 9. Vì vậy, trách nhiệm kiểm tra mũ của người được chở thuộc về người lái trước mỗi chuyến đi.

Lỗi không cài quai thường bị xem nhẹ vì nhiều người nghĩ đội mũ lên đầu là đủ. Thực tế, mũ không cài quai dễ văng khỏi đầu ngay khi va chạm, khiến người đi xe mất lớp bảo vệ đúng lúc cần nhất. Pháp luật xử lý lỗi này cùng khung phạt với lỗi không đội mũ.

Những trường hợp được miễn đội mũ bảo hiểm

Quy định có một số trường hợp ngoại lệ, và cả ba trường hợp này chỉ áp dụng cho người được chở trên xe. Người điều khiển xe đạp điện luôn phải đội mũ trong mọi hoàn cảnh, kể cả khi chở người thuộc diện được miễn.

• Người bệnh được chở đi cấp cứu.
• Trẻ em dưới 6 tuổi.
• Người bị áp giải do có hành vi vi phạm pháp luật.

Trường hợp chở người bệnh đi cấp cứu mang tính khẩn cấp, nên pháp luật không đòi hỏi người bệnh phải đội mũ. Người lái vẫn phải đội mũ của chính mình. 

Với trẻ em, ngoại lệ về mũ bảo hiểm chỉ áp dụng cho trẻ dưới 6 tuổi, còn trẻ em từ 6 tuổi trở lên đều bắt buộc phải đội mũ. Lưu ý mũ cho trẻ cần đúng kích cỡ, vì mũ người lớn đội cho trẻ nhỏ không bảo đảm vừa khít.

Miễn phạt không đồng nghĩa với an toàn. Trẻ nhỏ rất dễ bị chấn thương đầu khi ngã, nên phụ huynh vẫn nên đội mũ để đảm bảo an toàn cho bé.

Tại sao nên đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy xe đạp điện?

Lý do quan trọng nhất là mũ bảo hiểm giảm chấn thương đầu khi xảy ra tai nạn. Theo tổ chức Cochrane về mũ bảo hiểm cho người đi mô tô ước tính nguy cơ tử vong giảm khoảng 42% và nguy cơ chấn thương đầu giảm khoảng 69%.

Xe đạp điện có những đặc điểm khiến rủi ro dễ bị đánh giá thấp. Người dùng cần lưu ý các yếu tố sau:

• Xe nặng hơn xe đạp thường do có pin và động cơ, nên lực va chạm khi ngã lớn hơn.
• Đường đô thị có nhiều xe máy, ô tô và giao lộ đông, khiến người lái khó lường các tình huống bất ngờ.
• Mặt đường trơn sau mưa, ổ gà hoặc nắp cống có thể làm xe mất thăng bằng dù đang đi chậm.
• Quãng đường đi gần dễ khiến người lái chủ quan và bỏ qua việc đội mũ.

Về pháp lý, đội mũ giúp tránh mức phạt 400.000 đến 600.000 đồng mỗi lần vi phạm. So với khoản phạt này, đầu tư một chiếc mũ đạt chuẩn là lựa chọn tiết kiệm hơn về lâu dài.

Thói quen đội mũ còn có tác dụng giáo dục. Trẻ em học theo hành vi của người lớn quanh mình, nên khi phụ huynh luôn đội mũ và cài quai, trẻ hình thành thói quen tương tự mà không cần nhắc nhiều.

Một số câu hỏi thường gặp

Người ngồi sau xe đạp điện có phải đội mũ không?

Có. Người được chở trên xe đạp điện phải đội mũ bảo hiểm đúng quy chuẩn và cài quai đúng quy cách theo khoản 3 Điều 31 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024. Chỉ ba nhóm được miễn gồm người bệnh đi cấp cứu, trẻ em dưới 6 tuổi và người bị áp giải. Nếu người ngồi sau vi phạm, người điều khiển bị phạt từ 400.000 đến 600.000 đồng.

Xe điện gấp, xe điện mini có phải đội mũ không?

Có. Xe điện gấp và xe điện mini thuộc nhóm xe đạp điện nên người điều khiển và người được chở đều phải đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn. 

Quy định về việc đội mũ khi đi xe đạp điện đã rõ ràng, không có ngoại lệ nào dành cho người lái. Người ngồi sau cũng phải đội mũ, trừ người bệnh đi cấp cứu, trẻ dưới 6 tuổi và người bị áp giải. Việc tuân thủ giúp bạn tránh khoản phạt không đáng có và giảm đáng kể nguy cơ chấn thương đầu khi ngã. Hãy lưu bài viết này của AI EBIKE và chia sẻ cho người thân đang sử dụng xe đạp điện nhé.